Hz. Yakub (AS)

Peygamberlerin mübarek soy zincirinde... Hz. Yakub'un (AS) dikkat çekici şahsiyeti yer alır; İngilizcede Jacob adıyla bilinir.

Hayatı derin bir dönüşümü temsil eder: mücadeleden teslimiyete, insani hırstan Allah'a boyun eğişe.

Kuran, Hz. Yakub'un ilk yıllarını anlatmaz; aşağıdaki anlatım, sonraki Müslüman tarihçilerin aktardığı şekliyle Tevrat'ın anlatımıdır (Tekvin 25-28). Hikaye annesi Rebeka'nın rahminde başlar; orada ikiz kardeşiyle birlikte boğuşuyorlardı.

Doğduklarında önce kırmızı tenli ve kıllı olan çocuk dünyaya geldi; adını Ays (Esav) koydular. İkincisi hemen ardından, kardeşinin topuğunu tutarak doğdu ve adı Yakub kondu... bu ad, ardından gelen anlamına gelir.

İkizler arasındaki farklar daha ilk yıllarından belliydi.

Ays, aceleci ve anlık bedensel uğraşlara düşkün, usta bir avcı olarak büyüdü. Yakub ise babası İshak'ın ve dedesi İbrahim'in manevi öğretilerini öğrenmeyi tercih eden sessiz, düşünceli bir genç oldu.

Dönüm noktası, Ays avdan döndüğünde geldi... bitkin ve açlıktan kıvranıyordu!

Yakub'u mercimek çorbası pişirirken bulunca yemek istedi. Yakub ona, ilk doğan olmanın hakkı, yani ailenin manevi önderliği karşılığında yemek vermeyi teklif etti.

Ays hiç düşünmeden kabul etti... anlık doygunluğu ebedî öneme sahip olana tercih ederek.

Yıllar sonra babaları İshak yaşlanıp gözleri görmez olduğunda, resmî hayır duasını Ays'a vermeye hazırlandı.

Anlatıya göre anneleri Rebeka ise duayı onun yerine Yakub'un almasını sağladı.

İshak olanları fark ettiğinde duanın doğru kişiye verildiğini teyit etti... Allah'ın iradesinin gerçekleştiğini kabul ederek.

Ays buna derin bir nefretle... ve öldürme niyetiyle karşılık verdi!

Bunu öğrenen Rebeka, Yakub'a hemen Harran'daki kardeşi Laban'ın yanına kaçmasını öğütledi!

Yolculuğunun ilk gecesi, başını bir taşa yaslayıp uyurken... Yakub derin anlamlı bir rüya gördü.

Hz. Yakub, Harran'da dayısı Laban'ın yanında uzun yıllar çalışkanlık ve sadakatle çalışarak yaşadı. Orada evlendi ve zamanla on iki oğulla nimetlendirildi; bu oğullar İsrailoğullarının (Beni İsrail) on iki kabilesinin atalarıdır. Bütün çocukları arasında ikisinin kalbinde ayrı bir yeri vardı: sevgili eşi Rahil'den olan oğulları Yusuf ve Bünyamin.

Özellikle Yusuf, olağanüstü güzellikte ve dikkat çekici rüyalar gören bir çocuktu. Küçük Yusuf babasına «Babacığım! Rüyamda onbir yıldız, güneş ve ayın bana secde ettiklerini gördüm» (Yusuf 12:4) dediğinde, Hz. Yakub bu rüyanın önemini hemen kavradı. Yusuf'u şefkatle uyardı: «Oğulcuğum! Rüyanı kardeşlerine anlatma, yoksa sana tuzak kurarlar» (Yusuf 12:5). Bir babanın sezgisi, kıskançlığın korkunç sonuçlara yol açabileceğini ona söylüyordu.

Ve korktuğu başına geldi. Hz. Yakub'un büyük oğulları, babalarıyla Yusuf arasındaki özel bağı kıskanmaktan gözleri dönmüş hâlde bir plan kurdu. Ona göz kulak olacaklarına söz vererek babalarından, Yusuf'un kendileriyle gezmeye gelmesine izin vermesini istediler. İçi hiç rahat olmasa da Hz. Yakub gönülsüzce razı oldu; onlar da kardeşlerini derin, karanlık bir kuyuya atıp onu belirsiz bir akıbete terk ettiler.

Babalarının yanına, Yusuf'un yalancı kana bulanmış gömleğiyle döndüler ve sahte gözyaşları dökerek şöyle dediler: «Ey babamız! İnan olsun biz yarış yapıyorduk; Yusuf'u eşyamızın yanına bırakmıştık; bir kurt onu yedi» (Yusuf 12:17). Ama Allah'ın peygamberi Hz. Yakub onların aldatmacasını sezdi. Gözleri kana bulanmış gömleğe bakarken bile kalbi ona gerçeği söylüyordu.

Çağlar boyu yankılanacak şu sözlerle cevap verdi: «Sizi nefsiniz bir iş yapmaya sürükledi; artık bana güzelce sabır gerekir. Anlattıklarınıza ancak Allah'tan yardım istenir» (Yusuf 12:18). İşte bu, sabr-ı cemil, yani güzel sabırdı: hiçbir yaratılmışa şikâyet etmeden yalnızca Yaratan'a yönelen bir sabır.

Hz. Yakub on yıllar boyunca sevgili oğlundan ayrı kalmanın acısıyla yaşadı; ama Allah'ın takdirine karşı ümitsizlik dolu tek bir söz söylemedi.

Yıllar sonra Kenan diyarını kıtlık vurduğunda Hz. Yakub, erzak almaları için oğullarını Mısır'a gönderdi; karşılaşacakları güçlü yöneticinin Yusuf'un ta kendisi olduğundan habersizdi. İkinci yolculuklarında Yusuf, Bünyamin'i yanında alıkoydu. Kardeşler eve onsuz dönünce Hz. Yakub'un iki oğlu için duyduğu hüzün taştı: Üzüntüden gözlerine ak düştü ve gözleri görmez oldu (Yusuf 12:84). Oğulları yas tutmayı bırakmasını söylediğinde şöyle cevap verdi: «Ben üzüntü ve tasamı yalnız Allah'a açarım. Allah katından, sizin bilmediklerinizi bilirim» (Yusuf 12:86). Onları Yusuf'u ve kardeşini aramaya geri gönderdi; Allah'ın takdir ettiği bir dizi olayın ardından Yusuf kardeşlerine kim olduğunu açıkladı ve babalarını Mısır'a getirmelerini istedi.

Yusuf onlara kendi gömleğini verdi ve şöyle dedi: «Bu gömleğimi götürün, babamın yüzüne sürün, görmeğe başlar» (Yusuf 12:93). Kervan Mısır'dan ayrıldığında, hâlâ Kenan'da olan Hz. Yakub çevresindekilere şöyle dedi: «Doğrusu ben Yusuf'un kokusunu duyuyorum» (Yusuf 12:94). Onlar onun hüzünden aklını yitirdiğini sandılar; ama yaşlı peygamber onların bilmediğini biliyordu.

Gömlek yüzüne konduğunda gözleri yeniden görmeye başladı: Allah'tan bir mucize, on yıllar süren sarsılmaz sabrın bir mükâfatı. Kör baba yeniden görebiliyordu ve gördüğü ilk şey oğlunun yaşadığının deliliydi.

Hz. Yakub ile Hz. Yusuf'un Mısır'da kavuşması, Kuran'da anlatılan en dokunaklı anlardan biridir. Hz. Yakub, artık kraldan sonra Mısır'ın en güçlü insanı olan oğlunun huzuruna girdiğinde Yusuf anne babasını tahta çıkardı ve hepsi onun önünde secdeye kapandı; böylece çocukken gördüğü rüya gerçekleşti. Yusuf şöyle dedi: «Babacığım! İşte bu, vaktiyle gördüğüm rüyanın çıkışıdır; Rabbim onu gerçekleştirdi» (Yusuf 12:100).

Hz. Yakub ömrünün geri kalanını, on yıllar süren sabırlı bir çilenin ardından huzur içinde, on iki oğluyla birlikte Mısır'da geçirdi. Vefatından önce oğullarını topladı ve onlara şunu sordu: «Benden sonra kime kulluk edeceksiniz?» Onlar da şöyle cevap verdiler: «Senin Tanrına ve ataların İbrahim, İsmail, İshak'ın Tanrısı olan tek Tanrıya kulluk edeceğiz, bizler O'na teslim olmuşuzdur» (Bakara 2:133). Çocuklarının imanını güvence altına aldığı bu son davranışla büyük ata bu dünyadan göçtü ve insanlık tarihinin akışını şekillendirecek bir miras bıraktı.

Hz. Yakub'un kıssası yalnızca bir babanın sevgisinin hikayesi değildir. Sabrın gücüne, Allah'ın rahmetine ve en derin hüznün bile ilahi hikmette çözüme kavuştuğu gerçeğine bir şahitliktir. Kuran kıssaları ve hayatımıza kattıkları dersler hakkında daha fazlasını keşfedin.