Profeet Yaqoeb (AS)

In de gewijde stamboom van de profeten… staat de opmerkelijke gestalte van Profeet Yaqoeb, vrede zij met hem, in het Nederlands bekend als Jakob.

Zijn leven staat voor een diepe verandering – van strijd naar overgave, van menselijke ambitie naar onderwerping aan God.

De Koran vertelt niet over de jonge jaren van Yaqoeb; het verslag dat volgt is dat van de Thora (Genesis 25–28), zoals latere moslimhistorici het navertelden. Het begint in de schoot van zijn moeder Rebekka, waar hij en zijn tweelingbroer al met elkaar worstelden.

Bij de geboorte kwam het eerste kind rood en behaard ter wereld – hij kreeg de naam Al-Ais (Esau). Het tweede volgde meteen, terwijl het de hiel van zijn broer vasthield, en kreeg de naam Yaqoeb… wat ‘hij die volgt’ betekent.

Al vanaf hun vroegste jaren waren de verschillen tussen de tweeling duidelijk.

Al-Ais groeide op tot een bekwame jager – impulsief en gericht op lichamelijke bezigheden van het moment. Yaqoeb werd een rustige, beschouwelijke jongeman die het liefst de spirituele leer van zijn vader Ishaaq en zijn grootvader Ibrahim bestudeerde.

Het beslissende moment kwam toen Al-Ais terugkeerde van de jacht… uitgeput en uitgehongerd!

Hij trof Yaqoeb aan terwijl die linzensoep kookte, en eiste eten. Yaqoeb bood aan hem te eten te geven in ruil voor zijn eerstgeboorterecht – het spirituele leiderschap van hun familie.

Zonder er echt over na te denken stemde Al-Ais in… onmiddellijke bevrediging woog voor hem zwaarder dan wat eeuwige betekenis had.

Jaren later, toen hun vader Ishaaq oud en blind was, bereidde hij zich voor om Al-Ais zijn plechtige zegen te geven.

Volgens het verslag zorgde hun moeder Rebekka ervoor dat Yaqoeb de zegen in zijn plaats ontving.

Toen Ishaaq besefte wat er was gebeurd, bevestigde hij dat de zegen terecht was gegeven… in het besef dat Allah’s wil was geschied.

Al-Ais reageerde met hevige haat… en met moordplannen!

Toen Rebekka dat hoorde, drong ze er bij Yaqoeb met klem op aan te vluchten naar haar broer Laban in Haran.

In de eerste nacht van zijn reis, met alleen een steen als hoofdkussen… had Yaqoeb een diepe droom.

In Haran woonde Yaqoeb vele jaren bij zijn oom Laban, voor wie hij ijverig en trouw werkte. Hij trouwde daar en werd na verloop van tijd gezegend met twaalf zonen – de stamvaders van de twaalf stammen van Bani Isra'iel. Van al zijn kinderen hadden er twee een bijzondere plaats in zijn hart: Yoesoef en Binyamin, de zonen van zijn geliefde vrouw Raheel.

Vooral Yoesoef was een kind van buitengewone schoonheid en opmerkelijke dromen. Toen de jonge jongen zijn vader over een visioen vertelde – “O mijn vader! Waarlijk, ik zag (in een droom) elf sterren en de zon en de maan, ik zag dat zij zich voor mij bogen” (Koran 12:4) – begreep Yaqoeb meteen de betekenis ervan. Hij waarschuwde Yoesoef zacht: “O mijn zoon! Vertel je visioen niet aan je broers want anders zullen zij tegen jou samenzweren” (Koran 12:5). Zijn vaderlijke intuïtie zei hem dat jaloezie tot vreselijke gevolgen kon leiden.

En zo gebeurde het. De oudere zonen van Yaqoeb, verteerd door afgunst om de bijzondere band tussen hun vader en Yoesoef, smeedden een plan. Ze vroegen hun vader Yoesoef mee te laten gaan op een uitstapje en beloofden goed op hem te passen. Ondanks zijn diepe onrust stemde Yaqoeb met tegenzin in – en de jongens wierpen hun broer in een diepe, donkere put en lieten hem achter aan een onzeker lot.

Ze kwamen bij hun vader terug met het hemd van Yoesoef, besmeurd met vals bloed, en huilden krokodillentranen. Ze zeiden: “Wij hielden een wedloop met elkaar en lieten Yoesoef bij onze bezittingen achter en een wolf heeft hem verslonden” (Koran 12:17). Maar Yaqoeb, de profeet van Allah, doorzag hun bedrog. Zijn hart vertelde hem de waarheid, terwijl zijn ogen het bebloede kledingstuk zagen.

Hij antwoordde met woorden die door de eeuwen heen zouden weerklinken: “Nee, jullie verzinnen maar een verhaal. (Spoor dus aan) tot geduld (want dat) is passender. En het is slechts Allah Wiens hulp gezocht kan worden tegen wat jullie beweren” (Koran 12:18). Dit was sabr djamiel, mooi geduld: een geduld zonder te klagen bij enig schepsel, dat zich alleen tot de Schepper wendt.

Tientallen jaren leefde Yaqoeb met de pijn van de scheiding van zijn geliefde zoon, maar nooit sprak hij een woord van wanhoop uit tegen Allah’s besluit.

Jaren later, toen er hongersnood heerste in het land Kanaän, stuurde Yaqoeb zijn zonen naar Egypte om voedsel te halen – zonder te weten dat de machtige minister die ze daar zouden ontmoeten niemand anders was dan Yoesoef zelf. Tijdens hun tweede reis hield Yoesoef Binyamin bij zich, en toen de broers zonder hem thuiskwamen, liep het verdriet van Yaqoeb om zijn beide zonen over: zijn ogen werden wit van verdriet en hij verloor zijn gezichtsvermogen (Koran 12:84). Toen zijn zonen zeiden dat hij moest ophouden met rouwen, antwoordde hij: “Ik klaag alleen over mijn verdriet bij Allah en ik weet van Allah datgene wat jullie niet weten” (Koran 12:86). Hij stuurde hen terug om Yoesoef en zijn broer te zoeken, en via een reeks door Allah geleide gebeurtenissen maakte Yoesoef zich aan zijn broers bekend en droeg hij hun op hun vader naar Egypte te brengen.

Yoesoef gaf hun zijn eigen hemd en zei: “Ga met mijn hemd en leg het over het gezicht van mijn vader, hij zal dan ziende worden” (Koran 12:93). Toen de karavaan uit Egypte vertrok, zei Yaqoeb – die nog in Kanaän was – tegen de mensen om hem heen: “Ik ruik de geur van Yoesoef” (Koran 12:94). Zij dachten dat het verdriet hem in de war had gebracht, maar de oude profeet wist wat zij niet wisten.

En toen het hemd op zijn gezicht werd gelegd, kreeg hij zijn gezichtsvermogen terug – een wonder van Allah, een beloning voor tientallen jaren onwankelbaar geduld. De blinde vader kon weer zien, en het eerste wat hij zag, was het bewijs dat zijn zoon leefde.

De hereniging van Yaqoeb en Yoesoef in Egypte is een van de meest ontroerende momenten die de Koran vertelt. Toen Yaqoeb binnenkwam bij zijn zoon, die inmiddels na de koning de machtigste man van Egypte was, hief Yoesoef zijn ouders op de troon, en zij vielen allen voor hem neer in prosternatie; zo ging de droom in vervulling die hij als kind had gezien. Yoesoef zei: “O vader! Dit is de uitleg van mijn oude droom! Mijn Heer heeft het in vervulling gebracht!” (Koran 12:100).

Yaqoeb bracht zijn laatste jaren door in Egypte, omringd door al zijn twaalf zonen, in vrede na tientallen jaren van geduldig lijden. Vóór zijn dood riep hij zijn zonen bijeen en vroeg hun: “Wat zullen jullie na mij aanbidden?” Zij antwoordden: “Wij zullen jouw God aanbidden, de God van jouw vaderen, Abraham, Ismaël en Isaac, Eén God en aan Hem onderwerpen wij ons” (Koran 2:133). Met deze laatste daad, waarmee hij het geloof van zijn kinderen veiligstelde, verliet de grote aartsvader deze wereld, met een nalatenschap die de loop van de menselijke geschiedenis zou bepalen.

Het verhaal van Profeet Yaqoeb is niet zomaar een verhaal over de liefde van een vader. Het getuigt van de kracht van geduld, van de barmhartigheid van Allah en van de waarheid dat zelfs het diepste verdriet in de goddelijke wijsheid zijn oplossing vindt. Ontdek meer over de verhalen uit de Koran en de lessen die ze voor ons leven bevatten.